Meme Büyütme İz Bakımı: Skar Bakımı Hakkında Kanıt Ne Diyor?

Meme büyütme iz bakımında dürüst cevap şu: en sık önerilen yöntemlerin kanıtı sanıldığından zayıf ve meme büyütme hastalarında iz bakım ürünü test eden çalışma, yedi kaynağın hiçbirinde yok. Veriler yanık, travma ve başka cerrahilerden kalan izlerden geliyor. Genel çerçeve için Preserve yöntemiyle meme büyütme sayfamıza bakabilirsiniz.

Meme büyütme izi nasıl bir izdir, hipertrofik skar ve keloid ne demek?

Hipertrofik skar ile keloid arasındaki fark nedir?

2021 Cochrane derlemesine göre hipertrofik skar yara sınırları içinde kalır, dört hafta civarında çıkar ve bir yıl içinde gerileyebilir; keloid ise sınırların dışına taşar, kendiliğinden gerilemez, gelişmesi yıllar alabilir. Cochrane yazarları ikisini ayırt etmenin zor olduğunu, yanlış tanımlamanın uygunsuz tedaviye yol açabileceğini belirtir. 2013 derlemesi keloidin koyu tenli, hipertrofik skarın açık tenli kişilerde daha sık bildirildiğini aktarır. 2021 derlemesi yalnızca hipertrofik skarları kapsar, keloidli çalışmalar dışlanmıştır; buradaki keloid bilgileri 2013 derlemesi ile 2014 kılavuzundan gelir.

İz ne zaman kabarır, ne zaman düzelir?

2014 kılavuzu izlerin ameliyattan 4-8 hafta sonra yeniden değerlendirilmesini, erken kabarma gelişirse tedavinin yoğunlaştırılmasını, 6. ayda olgunlaşma sürüyorsa silikonun sürdürülmesini önerir; bunlar hekim kararıdır. 2021 derlemesi izlerin zamanla doğal olarak iyileştiğini (düzelme üründen kaynaklanmayabilir) ve hipertrofik skarların tekrarlayabildiğini vurgular.

---

Meme büyütme iz bakımı için hangi yöntemlerin kanıtı var?

Silikon örtü ve jel gerçekten işe yarıyor mu?

2021 Cochrane derlemesi, mevcut hipertrofik skarların tedavisinde silikon jel tabakayı inceleyen 13 randomize çalışmayı topladı (468 katılımcı) ve tüm kanıtı düşük ya da çok düşük kesinlikte derecelendirdi. Silikon kullanmamaya kıyasla iz şiddetinde fark belirsiz kaldı: ortalama fark -1,83 (%95 GA -3,77 ile +0,12; 31 katılımcı ve 32 iz, çok düşük kesinlik). 13 çalışmanın 9'u bu birincil sonlanımı bildirmedi. Silikonun aleyhine sonuç da var: bir çalışmada 12. haftada silikon grubunun iz skoru yoğun atımlı ışık grubundan anlamlı olarak kötüydü.

2013 Cochrane derlemesi iz kalınlığında silikon lehine anlamlı azalma buldu (ortalama fark -2,00; %95 GA -2,14 ile -1,85), ancak yalnızca 2 çalışma ve 77 kişiden. Tedavisiz kontrole kıyasla iz rengi (RR 3,49; %95 GA 1,97-6,15; 151 kişi) ve esneklik (RR 3,03; %95 GA 1,02-8,99; 154 kişi) de silikon lehine; ancak ölçümler bir çalışma dışında öznel ve esneklik verileri grafiklerden çıkarılmış. Üstelik bu sayılar veri analizlerinden, derlemenin anlatı metni ise aynı sonlanımlar için "anlamlı fark yok" diyor; bu iç tutarsızlık kanıtın güvenilirliğini düşürür. Kaşıntı ve ağrıda fark yoktu (RR 1,23; %95 GA 0,78-1,96; 3 çalışma, 97 katılımcı). İz boyutunda da fark yoktu, üstelik daha zayıf veriyle: uzunluk ve genişlik tek bir 27 kişilik, keloid boyutunda en az %50 azalma 34 kişilik tek bir çalışmadan gelir (RR 5,0; %95 GA 0,26-97,00). Silikonsuz örtülere kıyasla iz renginde fark yoktu (RR 1,01; %95 GA 0,87-1,17; 136 kişi).

2014 kılavuzu silikon örtü ve jelleri, kanıta dayalı öneri için yeterli desteği olan non-invaziv önlemler arasında sayar; ancak yazarları makalenin sistematik derleme olmadığını ve editoryal desteğin bir silikon jel üreticisince finanse edildiğini bildirir. Kanıtın zayıf olması, hekiminizin önerdiği iz bakımını kendi kararınızla bırakmanız için gerekçe değildir; bırakmayı düşünüyorsanız kliniğinizle konuşun.

Meme cerrahisinde silikon ne gösterdi?

2013 derlemesindeki iki meme cerrahisi çalışmasının büyüğünde (155 kadın, meme küçültme) sonuç silikonun aleyhineydi: anlamlı fark tedavi edilmeyen kontrol tarafının lehineydi (RR 2,71; %95 GA 1,19-6,22). İkincisinde (20 hasta, 40 iz) fark anlamlı değildi (RR 0,45; %95 GA 0,19-1,07). Yazarlar bu zıt sonucu kontrol tarafındaki kağıt bandın destekleme etkisiyle ve iki çalışmanın farklı cilt tipli popülasyonlarıyla (biri açık tenli, diğeri çoğunlukla Hispanik) açıkladı.

2013 derlemesinde önleme çalışmaları birleştiğinde anormal iz gelişiminde fark bulunmadı (RR 0,55; %95 GA 0,21-1,45; 402 katılımcı; I² %69). Anlamlı yarar yalnızca "skar oluşturmaya yatkın" yüksek riskli alt grupta görüldü (RR 0,46; %95 GA 0,21-0,98; 2 çalışma, 51 katılımcı); düşük riskli alt grupta fark yoktu (RR 0,35; %95 GA 0,02-8,08; 31 katılımcı). Yazarlar kanıtı zayıf ve büyük belirsizlik altında buluyor.

Skar masajının kanıtı ne durumda?

2014 kılavuzunun tablosunda masaj, "kanıta dayalı ve önerilen tedaviler" listesinde değil; yağlar ve kremlerle birlikte "araştırma aşamasındaki ve daha az kanıtı olan tedaviler" başlığı altında. 2021 derlemesinde masaj, iki çalışmada her iki kolda uygulanan zemin tedavisiydi; yani masajın kendisi test edilmedi. Masaj kararını hekiminiz verir.

Güneşten korunmak izi değiştirir mi?

Kaynaklarımızdaki tek randomize insan çalışması 14 sağlıklı erkek gönüllüde yapıldı; yaralar meme kesisi değil, kalçada açılan 5-6 mm'lik biyopsi yaralarıydı. Dikişsiz iyileşen izlerde 12. haftada 14 gönüllünün 14'ünde de güneş gören iz daha kötü görünümlü işaretlendi (p=0,0001); farkın şiddeti 12 olguda hafif, 2 olguda ortaydı. Yazarlar körlemeye rağmen güneşe bağlı hafif koyulaşmanın değerlendirmeyi etkilemiş olabileceğini, bunun kaçınılmaz bir karıştırıcı olduğunu yazar.

Atlanmaması gereken olumsuz bulgu şu: dikişle kapatılan izlerde genel klinik değerlendirmede fark bulunmadı (5. haftada p=0,79; 12. haftada p=0,18). Meme büyütme kesisi dikişle kapatılıyor; yani meme büyütmeye en yakın alt grup, anlamlı sonuç vermeyen alt gruptur. Yine de aynı alt grupta 5. haftada infiltrasyon, 12. haftada renk skorları güneş gören izlerde anlamlı olarak daha yüksekti (her ikisi p=0,02); kızarıklıkta hiçbir zaman noktasında fark yoktu (p=0,12 ve p=0,952). Pigmentasyon artışı, yani izin koyulaşması, hem dikişli hem dikişsiz izlerde 5. ve 12. haftada anlamlıydı. Doku ve biyokimya analizleri yalnızca dikişsiz izlerde yapılmış ve hiçbirinde fark bulunmamıştır; kötüleşme doku düzeyinde açıklanamamıştır. Bu belirsizlik korunmayı atlamak için gerekçe değildir: yazarlar iyileşme döneminde izlerin güneşe maruz bırakılmamasını, 2014 kılavuzu iz olgunlaşana kadar 50'nin üzerinde faktörlü güneş koruyucu kullanılmasını önerir; etki büyüklüğü verilmemiştir. Öneri olgunlaşmakta olan iz içindir; kesi hattınız kapanmadıysa ya da üzerinde bant varsa topikal ürüne ne zaman başlayacağınızı kliniğinize sorun.

---

Silikon ürünlerin yan etkileri neler ve erken belirtisi ne?

İz bakım ürünleri zararsız değildir. 2013 Cochrane derlemesinde silikon grubunda hem önleme hem tedavi çalışmalarında anlamlı biçimde daha fazla komplikasyon gelişti: önlemede RR 8,00 (%95 GA 1,02-62,83; 350 katılımcı), tedavide RR 9,52 (%95 GA 1,35-67,10; 39 katılımcı). Bildirilen yan etkiler:

• Cilt maserasyonu (beyazlaşma, yumuşama), kaşıntı, lokal cilt reaksiyonu ve dermatit: ara verilince ya da örtü bırakılınca geçti.

• Alerjik reaksiyon: 60 katılımcılık çalışmada 2 kişi bu nedenle erken bıraktı.

• Cilt irritasyonu ve cilt bütünlüğünün bozulması: iki ayrı çalışmada birer katılımcı ürünü kullanamadı ya da bıraktı.

• Ülser, döküntü, rahatsızlık: 48 hastalık çalışmada döküntü 5, ülser 3, kaşıntı 1, rahatsızlık 1 katılımcıda; kılavuz ayrıca kontakt dermatiti sayar.

2021 derlemesi yan etki verilerini, toplama yöntemi açık olmadığı için analize alamamıştır; "değerlendirilebilir yan etki verisi yok" ifadesi yan etki olmadığı anlamına gelmez. Silikon jel tabaka yalnızca sağlam, kapanmış cilt içindir; cilt bütünlüğünü bozan dermatolojik durumlarda (şiddetli akne, sedef) kontrendikedir.

Hangi belirtide kime, ne kadar acele başvurmalısınız?

Aşağıdaki üç basamak, hangi belirtide kime ve ne kadar acele başvuracağınızı ayırır. Belirtiler "veya" ile bağlıdır; hepsinin birden olması gerekmez, her biri tek başına yeterlidir. Ağrı kesici kullanıyorsanız ağrı maskelenebilir; hafif olması bir belirtiyi önemsiz kılmaz. Liste her olasılığı kapsamaz; sizi endişelendiren başka bir belirtide de kliniğinizi arayın.

Kliniğinizi arayın

• Silikon örtü veya jel uyguladığınız yerde cildin beyazlaşması, yumuşaması, kaşınması, kızarıklık, döküntü veya dermatit görünümü.

• İzde kaşıntı, sertlik, hassasiyet, ağrı veya gerginlik; kılavuz bunları aşırı skarlaşma belirtisi sayar.

• Ameliyattan sonraki 6 hafta ile 3 ay arasında izin kabarmaya, kalınlaşmaya, kızarmaya başlaması ya da bir yıl geçtiği halde kabarıklığın sürmesi.

• İzin kesi sınırlarının dışına taşarak büyümesi; keloidler kendiliğinden gerilemez, kılavuz deneyimli merkezlerde değerlendirilmelerini önerir.

• Meme veya meme başı derisinde hissizlik, uyuşma, his kaybı, aşırı hassaslaşma ya da elektriklenme tarzı ağrı; zamanla değişip değişmediğini kliniğinizle konuşun.

• Geç dönemde memenin sertleşmesi, şeklinin bozulması, yukarı kayması ya da ağrılı hale gelmesi: kapsül kontraktürü (implant çevresindeki doku zarının kalınlaşıp sıkışması) belirtisi olabilir.

• Tek memede sonradan başlayan ya da artan şişlik, dolgunluk ve gerginlik: implant çevresinde sıvı birikmesi (seroma) olabilir.

• Memenin boyut veya şeklinin değişmesi, yumuşaması ya da ele gelen düzensizlik: implant yırtılması (rüptür) olabilir; rüptür bazen hiç belirti vermez, kontrol randevularınızı aksatmayın.

• Tek memede ele gelen kitle veya geçmeyen döküntü; aradan ne kadar zaman geçmiş olursa olsun ilk mesai gününde kliniğinizi arayın, haftalarca ertelemeyin.

Aynı gün başvurun

• Uygulama bölgesinde açık yara, soyulma veya ülser gelişmesi.

• Kesi kenarında ya da meme başı çevresinde morarma, koyulaşma, kararma, soğuma veya büyüyen bir renk değişikliği.

• Kesi hattının kenarlarının ayrılması ya da kesiden akıntı gelmesi.

• Tek memede ani ve hızla artan şişlik, sertleşme, gerginlik, morarma ya da kısa sürede çıkan belirgin asimetri: kanamayı (hematom) düşündürür.

• Tek bacakta, çoğunlukla baldırda şişlik, ağrı, gerginlik, ısı artışı veya kızarıklık: bacak toplardamarında pıhtı (derin ven trombozu) düşündürür, ameliyattan haftalar sonra bile çıkabilir.

• Yaygın döküntü, hızla yayılan kızarıklık veya şiddetli kaşıntı gibi alerjik reaksiyon düşündüren belirtiler.

• Ateş, kesi hattında artan kızarıklık, ısı artışı, şişlik veya akıntı gibi enfeksiyon düşündüren belirtiler; Cochrane derlemesi enfeksiyonun iyileşmeyi uzatarak hipertrofik iz oluşumuna yol açabileceğini belirtir. Ateşiniz yükseliyorsa ya da hızla kötüleşiyorsanız beklemeyin, doğrudan acil servise gidin.

112'yi arayın

• Nefes darlığı, hırıltı, yüz, dudak, dil veya boğazda şişme, yaygın kurdeşen, baş dönmesi veya bayılacak gibi olma: ağır alerjik reaksiyon belirtileri.

• Titreme ve üşüme nöbetiyle yükselen ateş, çarpıntı, ayakta duramama ya da hızla çok kötü hissetme: yaygın enfeksiyon belirtileri.

• Göğüs ağrısı, ani ve şiddetli nefes darlığı, hızlı nefes alıp verme veya öksürükle kan gelmesi; özellikle bacakta şişlik ya da ağrıyla birlikteyse pıhtının akciğere gitmiş olabileceğini düşündürür.

• Bilinç bulanıklığı veya durdurulamayan kanama.

Bu basamaklardaki belirtilerden biri çıkarsa iz ürününü uygulamayı ve iz masajını durdurun; kliniğiniz onay verene kadar yeniden başlamayın. Buradaki belirti tarifleri çalışma bulgusu değil, genel başvuru ölçütüdür; kaynaklarımızda böyle bir olay bildirilmemesi beklemeniz gerektiği anlamına gelmez.

Kliniğe ulaşamazsanız ne yapmalısınız?

Kliniğinize ulaşamıyorsanız "aynı gün başvurun" maddelerinde en yakın hastanenin acil servisine gidin; "112'yi arayın" maddelerinde beklemeden 112'yi arayın. "Kliniğinizi arayın" maddeleri mesai saatine kadar bekleyebilir, ancak günlerce ertelenmemelidir. Beklentiyi meme büyütme ağrılı mı yazımızda ele aldık.

İlaçlar, takviyeler ve sigara: hekiminize neyi söylemelisiniz?

Kaynaklarda adı geçen iz tedavileri arasında silikon ürünler, basınç tedavisi, intralezyonel kortikosteroid, bleomisin, 5-florourasil, verapamil ve topikal soğan ekstresi vardır; bu yazı doz veya süre vermez. 2014 kılavuzuna göre invaziv yöntemler arasında yeterli kanıt desteği olan intralezyonel kortikosteroiddir. 2013 Cochrane derlemesinde keloidlerde silikon tabaka bu enjeksiyondan belirgin şekilde zayıf kaldı: iz boyutunda en az %50 azalma silikonla 17 kişinin 2'sinde, enjeksiyonla 17 kişinin 16'sında sağlandı (RR 0,13; %95 GA 0,03-0,46). Başka bir çalışmada komplikasyon enjeksiyon grubunda anlamlı biçimde daha fazlaydı (RR 0,10; %95 GA 0,01-0,68; 28 kişi). Bu yöntemler klinikte hekim tarafından uygulanır, evde denenmez; enjeksiyon uygulanırsa hangi yan etkileri izleyeceğinizi hekiminize sorun, beklemediğiniz bir değişiklikte kliniğinizi arayın.

2012 tarihli sistematik derleme sigarayı cerrahi sonrası iyileşme komplikasyonları için tanınmış bir risk faktörü sayar, mekanizmaların bilinmediğini belirtir. Sigara doku oksijenlenmesini azaltır ve kolajen sentezini baskılar; bırakınca oksijenlenme hızla geri gelse de iltihap yanıtı dört hafta içinde kısmen düzelir. Kaynak meme büyütmeye özgü veri, oran veya süre vermez; bırakmak için onay beklemeyin, ne zaman ve nasıl bırakacağınızı hekiminizle planlayın. "Nikotin replasman ilaçlarının etkisi marjinal bulunmuştur" ifadesi bu ürünlerin gereksiz olduğu anlamına gelmez: nikotin de iltihap yanıtını bozar; sakız, bant ve elektronik sigara dahil nikotin içeren her ürünü hekiminize bildirin.

Size düşen şu: kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri, takviyeleri, reçetesiz ağrı kesici ve iz kremleri dahil her ürünü hekiminize adıyla bildirin; hangisinin ameliyat öncesinde ve sonrasında sorun yaratabileceğine hekiminiz karar verir. Düzenli kullandığınız hiçbir ilacı kendi kararınızla kesmeyin, hiçbir ürüne kendi kararınızla başlamayın; ameliyat sonrası ağrınız için hangi ilacı ne zaman alacağınızı kliniğiniz söyler. Kaynaklarımızda kanama riskini artıran ilaçlara dair bulgu olmadığından bu yazı isim listesi vermez; adı geçmeyen ürünler sorunsuz demek değildir. Anestezi tercihini lokal anestezi yazımızda ele aldık.

Kesi yeri seçimi izi ve riskleri nasıl etkiler?

Önce net bir uyarı: kesi yerlerini karşılaştıran iki meta-analiz de iz kalitesini, hipertrofik iz veya keloid oranını ölçmemiş; kapsül kontraktürü ve diğer komplikasyonları ölçmüştür. Karşılaştırılan kesiler meme altı kıvrımı (inframamaryan), meme başı çevresi (periareolar) ve koltuk altıdır (transaksiller). 2018 meta-analizinde Ocak 2017'ye kadar taranan 7 çalışmada meme başı çevresi kesisi daha yüksek kapsül kontraktürü oranıyla ilişkiliydi (OR 1,83; %95 GA 1,06-3,15; p=0,03); fark yalnızca meme altı kıvrımı karşılaştırmasında anlamlıydı (OR 1,91; %95 GA 1,06-3,43; p=0,03), koltuk altıyla anlamlı fark gösterilememiştir (OR 0,94; %95 GA 0,52-1,64; p=0,79) ve bu, iki kesinin eşit olduğu anlamına gelmez. Her iki anlamlı sonuç da 1,06 ile sınırdadır, yedi çalışmanın beşi bu yönde bulgu bildirmiştir, kanıt düzeyi III'tür ve yazarlar kesi deseninin etkisini belirsiz buluyor.

2026 tarihli daha büyük bir meta-analiz, koltuk altı yaklaşımıyla silikon implant konulan erişkin kadınlarda 22 çalışmadan 5.843 hastayı (11.686 meme) topladı. Havuzlanan sıklıklar: kapsül kontraktürü %2,3 (%95 GA 1,6-3,4), yeniden ameliyat %3,3 (%95 GA 1,7-6,1), enfeksiyon %0,7 (%95 GA 0,4-1,2), hematom %1,4, seroma %1,4, implant rüptürü %1. Bunlar kümülatif risk değil havuzlanan sıklıklardır; takip süresi bildirilmemiş, geç komplikasyonlar kısa izlemde düşük görünür. Karşılaştırmalı veri bildiren alt kümede koltuk altı kesisi diğer kesilerle karşılaştırılmış; kapsül kontraktüründe (RR 0,73; %95 GA 0,29-1,88), yeniden ameliyatta (RR 0,74; %95 GA 0,41-1,34) ve enfeksiyonda (RR 1,00; %95 GA 0,14-6,99) fark bulunmamıştır. Güven aralıkları çok geniş olduğu için bu, "fark yoktur" değil "fark gösterilememiştir" demektir; yazarlar da kanıtı sınırlı ve heterojen buluyor. Ayrıntılar: meme implantı güvenliği ve takip yazımız ve Preserve meme büyütme sayfamız.

Bu çalışmaların sınırları neler?

• 2021 derlemesinde 13 çalışmanın tamamı tahsis gizlemesi açısından belirsiz yanlılık riskindedir; hiçbiri hastanın değerlendirdiği iz şiddetini, yaşam kalitesini veya maliyeti bildirmemiştir.

• Bırakma oranları yüksektir: 2021 derlemesinde 468 katılımcının 425'i çalışmayı tamamlamış; silikonu tedavisizlikle karşılaştıran yedi çalışmada ise 177 katılımcıdan yalnızca 153'ü tüm değerlendirmeleri tamamlamıştır. 2013 derlemesinde 20 çalışmanın 2'si tedavi-niyetine-göre analiz yapmıştır.

• Takip kısadır: 2021 derlemesinde bir çalışma, 2013 derlemesinde 20 çalışmanın 3'ü 12 ay izlemiştir; yazarlar en az 12, tercihen 18 aylık takip önerir.

• Finansman ilişkisi vardır: 2021 derlemesinde 3 çalışma endüstri finansmanlı, 5'i kaynağını belirtmemiş; 2013 derlemesinde 20 çalışmanın 7'si şirket etkisi nedeniyle yüksek yanlılık riskindedir.

• Güneş çalışmasında keloid öyküsü olanlar dışlanmış, hiçbir güneş koruyucu ürün test edilmemiştir.

• Sigara derlemesi ile iki kesi meta-analizi yalnızca özet düzeyinde okunabildi; arama tarihleri 2013-2025 arasında değişir.

Sık sorulan sorular

Meme büyütme yaptıranlarda iz bakım ürünü test edildi mi?

Hayır. 2013 Cochrane derlemesinde meme büyütme yapılan çalışma yoktur; iki meme cerrahisi çalışması meme küçültmedir. 2021 derlemesinde meme izi içeren tek çalışma, 9 katılımcıdaki 10 izden oluşur. Bildiğimiz her şey başka ameliyatlardan aktarılmıştır.

Silikon bant mı silikon jel mi kullanmalıyım?

Bu iki form arasında üstünlük gösterilememiştir. 2021 derlemesinde tabakanın sürülen jele göre iz şiddetinde fark yaratıp yaratmadığı belirsizdir (ortalama fark 0,40; %95 GA -0,88 ile +1,68; 32 katılımcı, çok düşük kesinlik). 2013 derlemesinde 238 iz üzerinde yapışkan ve yapışkan olmayan tabaka arasında 12. ayda fark yoktu.

İz bakımına ne zaman başlanır, kullanımı ne kadar zahmetli?

2014 kılavuzu silikon ürünlerin yara iyileşir iyileşmez kullanılmasını yazar. 2021 derlemesinin giriş bölümünde tipik tedavi döngüsünün yaklaşık üç ay önerildiği aktarılır; bu, derlemenin kendi bulgusu değildir ve derleme farklı süreleri karşılaştırmamıştır. Çalışmalarda tabaka günde en az 12, bazılarında 24 saat uygulanmış; kılavuz uyumun sık bir sorun olduğunu, 2013 derlemesi ürünün pahalı olduğunu belirtir; maliyet etkinliği ölçülmemiştir. Başlama zamanına hekiminiz karar verir.

E vitamini veya soğan ekstresi işe yarar mı?

Veriler küçük ve sınırdadır. 2021 derlemesinde silikon tabaka, topikal soğan ekstresine kıyasla iz şiddetini hafif azaltabilir (ortalama fark -1,30; %95 GA -2,58 ile -0,02; 32 katılımcı, düşük kesinlik); üst sınır sıfıra çok yakındır. 2013 derlemesinde 80 kişilik tek bir çalışmada sonuç E vitaminli silikon plaka lehineydi (RR 0,79; %95 GA 0,65-0,96); tek çalışmadan ürün tercihi çıkmaz. Bu E vitamini plakaya katılmış topikal bir üründür; ağızdan alınan takviye incelenmemiştir.

Bu içeriği Op. Dr. Emre Yılmazer hazırlamış ve tıbbi açıdan gözden geçirmiştir. Son güncelleme: 18 Ağustos 2026.

Kaynaklar

1. Jiang Q ve ark. (2021). Silicone gel sheeting for treating hypertrophic scars. Cochrane Database Syst Rev. DOI: 10.1002/14651858.CD013357.pub2

2. O'Brien L, Jones DJ (2013). Silicone gel sheeting for preventing and treating hypertrophic and keloid scars. Cochrane Database Syst Rev. DOI: 10.1002/14651858.CD003826.pub3

3. Monstrey S ve ark. (2014). Updated Scar Management Practical Guidelines. J Plast Reconstr Aesthet Surg. DOI: 10.1016/j.bjps.2014.04.011

4. Due E ve ark. (2007). Effect of UV Irradiation on Cutaneous Cicatrices. Acta Derm Venereol. DOI: 10.2340/00015555-0154

5. Sørensen LT (2012). Wound healing and infection in surgery. Ann Surg. DOI: 10.1097/SLA.0b013e31824f632d

6. Li S ve ark. (2018). Capsular Contracture Rate After Breast Augmentation with Periareolar Versus Other Two Incisions. Aesthetic Plast Surg. DOI: 10.1007/s00266-017-0965-1

7. Gonçalves FGA ve ark. (2026). Systematic Review and Meta-Analysis of 11,686 Breasts Undergoing Transaxillary Augmentation. Plast Reconstr Surg. DOI: 10.1097/PRS.0000000000012863

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, muayene yerine geçmez. İz bakımıyla ilgili her karar, kesinizi gören hekiminizle verilmelidir.